ORATORZY: MARTIN LUTHER KING

I have a dream to jedno z najważniejszych przemówień w historii, które dało Martinowi Lutherowi Kingowi Jr. nieśmiertelność. Jakie były genezy tej mowy? Jakie było jej główne przesłanie?

 

Był 28 dzień sierpnia. Rok 1963. Lider ruchu praw obywatelskich Martin Luther King stoi na schodach Mauzoleum Abrahama Lincolna. Przed nim rozciąga się morze głów. Około 250 tysięcy osób waśnie wzięło udział w Marszu na Waszyngton – demonstracji, której głównym postulatem było zniesienie segregacji rasowej. Pastor z Alabamy zaczął mówić, a to, co wypłynęło z jego ust zostało uznane za najwybitniejszą mowę publiczną XX wieku. Miał charyzmę, świetnie czuł się w retoryce, mówił pełen pasji, co zjednało mu tłumy, nie tylko Afroamerykanów.

Miał też marzenie – wielkie marzenie i o tym w swojej przemowie wspomniał aż osiem razy. Jego marzenie dotyczyło życia jego dzieci w kraju, w którym „nie liczy się kolor skóry, tylko wartość charakteru”. Żeby „synowie niewolników i ich panów zasiedli do jednego stołu”. Żeby „pewnego dnia nawet stan Missisipi, stan upalny od gorąca niesprawiedliwości, upalny od gorąca ucisku był przekształcony w oazę wolności i sprawiedliwości”. To samo Alabama.

Przemówienie Kinga można podzielić na dwie części, pierwszą: historyczną, poprawną, nawołującą do pokojowej walki o prawa. Często powtarzał: „na gwałt musimy odpowiedzieć unikaniem gwałtu” – choć pod tym względem nie wszyscy czarnoskórzy się z nim zgadzali. Drugą: ognistą, mocną, porywającą tłumy. To druga część ujawniła wielkie marzenia amerykańskiego pastora i milionów Afroamerykanów, którzy czekali na sprawiedliwość w kraju, który równość wszystkich obywateli ma wpisaną w Konstytucję od 1787 roku, a Proklamację Emancypacji znoszącą niewolnictwo (jak się okazało tylko na papierze) podpisaną przez Abrahama Lincolna, od 1862 roku.

Dwa lata po tym ważnym przemówieniu, w 1965 roku Kongres przyjął ustawę o prawach obywatelskich znoszącą segregację rasową. Był to wielki sukces, szczególnie dla czarnoskórych obywateli Południa, w którym kultywowano przez ponad 200 lat instytucję niewolnictwa, co odbiło się mocno na kolejnych pokoleniach upokarzanych Afroamerykanów. Nikt z Południa nigdy nie mówił tak żarliwie i z taka siłą nie upominał się o swoje prawa. Nie wolno zapominać jednak, co uruchomiło całą machinę – odmowa ustąpienia miejsca białemu przez Rosę Parks w 1955 roku. Po tym wydarzeniu King nawoływał do bojkotu komunikacji miejskiej, który trwał 12 miesięcy. Niestety 1965 rok przyniósł również zamieszki na tle rasowym, czemu King starał się od zawsze zapobiegać.

Między 63 a 65 rokiem wydarzyło się wiele. Martin Luther King otrzymał również Pokojową Nagrodę Nobla.

4 kwietnia 1968 roku w Memphis przestępca James Earl Ray zastrzelił Martina Luthera Kinga. Jak mówiła prof. Ewa Nowicka w jednej z audycji poświęconych pastorowi, „zabójstwa wielkich ludzi bardzo rzadko zdarzają się przypadkiem (…). Dla kogoś King był niewygodny”.

I choć od tych wydarzeń minęło już kilkadziesiąt lat, a prezydentem USA został Barack Obama, problem segregacji nadal istnieje w głowach białych mieszkańców Stanów. Szczególnie na południu kraju, któremu z pokolenia na pokolenie wpajano niechęć do czarnych obywateli. Władza również działa podobnie brutalnie. Statystyki policyjne pokazują, że w ubiegłym roku ponad 5 razy więcej młodych czarnych mężczyzn zginęło z rąk policji w stosunku do białych. Stąd ruch Black Live Matter i zaangażowanie się w sprawę przedstawicieli kultury, m.in. piosenkarki Beyonce.

Okazuje się, że marzenia z przemówienia Martina Luthera Kinga są nadal aktualne.

Martin Luther King, 28.08.1963 rok, Waszyngton.

Jestem szczęśliwy mogąc dzielić z wami dzisiaj ten moment, który przejdzie do historii jako największa demonstracja za wolnością w historii naszego kraju.

Sto lat temu, wielki Amerykanin, pod którego cieniem dziś stoimy, podpisał Proklamację Emancypacji. Ten ważny dekret stał się światłem nadziei milionów murzyńskich niewolników, którzy spalali się w płomieniach miażdżącej niesprawiedliwości. Stał się radosnym świtem kończącym długą noc ich niewoli.
Ale sto lat później, Murzyn wciąż nie jest wolny; sto lat później życie Murzyna wciąż jest niestety paraliżowane przez kajdany segregacji i łańcuchy dyskryminacji; sto lat później Murzyn żyje na samotnej wyspie biedy po środku ogromnego oceanu materialnego dobrobytu; sto lat później Murzyn wciąż pozostaje słaby i biedny w zakątkach amerykańskiego społeczeństwa i tuła się w swoim kraju. Tak więc przybyliśmy tu dzisiaj, by udramatyzować ten wstydliwy stan.
W pewnym sensie przybyliśmy do stolicy naszego kraju by zrealizować czek. Kiedy twórcy naszej republiki pisali wspaniałe słowa naszej Konstytucji oraz Deklaracji Niepodległości, podpisali obietnicę, której podlega każdy Amerykanin. Ten zapis był obietnicą, że wszyscy ludzie, tak czarni, tak samo jak biali, będą mieli zagwarantowane niezbywalne prawa do życia, wolności oraz dążenia do szczęścia. Dziś jest oczywiste, że Ameryka nie dotrzymała tej obietnicy, że jej kolorowi mieszkańcy są zaniepokojeni. Zamiast honorować to święte zobowiązanie, Ameryka dała Murzynom zły czek; czek, który wraca z podpisem “niewystarczające fundusze”.
Ale my nie wierzymy, że bank sprawiedliwości zbankrutował. Nie wierzymy, że we wspaniałym grobowcu możliwości tego kraju mogą być niewystarczające fundusze. Tak więc przybyliśmy zrealizować ten czek, czek, który da nam podstawę żądania bogactwa wolności i gwarancji sprawiedliwości.
Tak więc przybyliśmy do tego szanowanego miejsca, by przypomnieć Ameryce o palącej, nagłej potrzebie dzisiejszego dnia. To nie czas by angażować się w luksus uspokojenia lub brać sedatywny lek gradualizmu. Teraz jest czas, by uczynić prawdziwą obietnicę demokracji; teraz jest czas, by wyjść z ciemnego i izolowanego padołu segregacji na nasłonecznioną drogę rasowej sprawiedliwości; teraz jest czas, by dźwignąć nasz naród z ruchomych piasków niesprawiedliwości rasowej do solidnej skały braterstwa; teraz jest czas, by stworzyć rzeczywistą sprawiedliwość dla wszystkich dzieci Boga.
Byłoby zgubne dla społeczeństwa przeoczenie pilności tego momentu. To upalne lato uzasadnionego niezadowolenia Murzynów nie przeminie póki nie nastanie orzeźwiająca jesień wolności i równości. Rok 1963 nie jest końcem, ale początkiem. A ci, którzy mają nadzieję, że Murzyn potrzebuje tylko wypuścić parę z ust i będzie zadowolony, będą mieli nieprzyjemną pobudkę jeśli naród powróci do swych spraw jak zwykle. Nie będzie też odpoczynku ani spokoju w Ameryce póki Murzynowi nie przyzna się praw obywatelskich. Trąba powietrzna buntu wciąż będzie trząść fundamentami tego kraju póki nie nastanie jasny dzień sprawiedliwości.
Ale jest coś, co muszę powiedzieć moim ludziom, którzy stoją na ciepłym progu prowadzącym do pałacu sprawiedliwości. W procesie uzyskiwania naszego prawowitego miejsca musimy być niewinni bezprawnych czynów. Pozwólmy sobie nie szukać zaspokojenia naszego pragnienie wolności w piciu z filiżanki goryczy i nienawiści. Musimy zawsze prowadzić naszą walkę na najwyższym poziomie godności i dyscypliny. Nie możemy pozwolić by nasz twórczy proces przerodził się w fizyczną przemoc. Jeszcze raz i jeszcze raz musimy wznieść się do majestatycznej wysokości, gdzie spotykają się siła psychiczna z siłą duchową.
Fenomenalna nowa bojowość, która pochłonęła społeczność murzyńską nie może nas poprowadzić do nieufności wobec wszystkich białych ludzi, wielu naszych białych braci, dowodem jest ich obecności tutaj, zrozumiało, że ich przeznaczenie jest powiązane z naszym przeznaczeniem i że ich wolność jest nierozłącznie związana z naszą wolnością. Nie możemy iść sami.
A jak będziemy szli, musimy zobowiązać się, że zawsze będziemy maszerować naprzód.
Nie możemy zawrócić. Są tu ci, którzy pytają entuzjastów praw cywilnych “Kiedy będziecie zadowoleni?”: Nigdy nie będziemy zadowoleni, jak długo Murzyn jest ofiarą niewypowiedzianego horroru policyjnej brutalności. Nigdy nie będziemy zadowoleni, jak długo nasze ciała, ociężałe od trudów podróży nie będą mogły korzystać z motelów przy autostradach i hotelów w miastach. Nigdy nie będziemy zadowoleni, jak długo podstawowym ruchem będzie przeniesienie się z małego getta do większego. Nigdy nie będziemy zadowoleni, jak długo nasze dzieci są pozbawiane ich osobowości i ograbiane z ich godności przez oznaczenia mówiące “tylko dla białych”. Nigdy nie będziemy zadowoleni, jak długo Murzyn w Missisipi nie może głosować, a Murzyn w Nowym Jorku wierzy, że nie ma za czym głosować. Nie, nie jesteśmy zadowoleni i wciąż nie będziemy zadowoleni póki sprawiedliwość nie rozleje się jak wody, a prawość nie wypłynie jak potężny strumień.
Zważam na to, iż część z was przybyła tu wyrazić nieopisane utrapienia i boleści. Część z was przybyła z dopiero co opuszczonych wąskich cel więziennych. Część z was przybyła z terenów, gdzie wasza pogoń za wolnością została sponiewierana przez nawałnice prześladowań i oszołomiona przez podmuchy policyjnej brutalności. Jesteście weteranami produktywnego cierpienia. Kontynuujcie działanie z wiarą, że niezasłużone cierpienie się zwróci. Wróćcie do Missisipi; wróćcie do Alabamy; wróćcie do Luizjany; wróćcie do slumsów i gett północnych miast, wiedząc, że jakoś ta sytuacja może być i będzie zmieniona.
Nie pozwólmy sobie tarzać się w tym padole rozpaczy. Tak więc mówię do was, moi przyjaciele, że nawet choćbyśmy mieli napotykać trudności dziś i jutro, wciąż mam marzenie. To marzenie głęboko zakorzenione w amerykańskim marzeniu, że pewnego dnia ten naród powstanie i przeżyje prawdziwe znaczenie swego kredo:
Trzymamy się tych prawd by było oczywiste, że wszyscy ludzie stworzeni zostali równymi.
Mam marzenie, że pewnego dnia na czerwonych wzgórzach Georgii, synowie byłych niewolników i synowie ich właścicieli będą mogli usiąść razem przy stole braterstwa.
Mam marzenie, że pewnego dnia nawet stan Missisipi, stan upalny od gorąca niesprawiedliwości, upalny od gorąca ucisku będzie przekształcony w oazę wolności i sprawiedliwości.
Mam marzenie, że czwórka moich małych dzieci będzie pewnego dnia żyła w kraju, gdzie nie będą osądzane po kolorze ich skóry ale po istocie ich osobowości. Mam dziś marzenie!
Mam marzenie, że pewnego dnia w Alabamie, z jej zajadłymi rasistami, z jej gubernatorem, z którego ust sączą się słowa wprowadzania i anulowania; pewnego dnia właśnie w Alabamie mali czarni chłopcy i czarne dziewczęta będą mogli wziąć się za ręce z małymi białymi chłopcami i białymi dziewczętami jak bracia i siostry.
Mam dziś marzenie! Mam marzenie, że pewnego dnia każda dolina będzie wyniesiona, każdy szczyt i góra obniżona, szorstkie miejsca wygładzone, krzywe wyprostowane, a chwała Pana objawiona i wszyscy ludzie to razem zobaczą. To nasza nadzieja. To jest wiara, z którą wrócę na Południe.
Z tą wiarą będziemy mogli wykuć z góry rozpaczy skałę nadziei. Z tą wiarą będziemy zdolni do zmiany brzęczących dysonansów w naszym kraju w piękną symfonię braterstwa. Z tą wiarą będziemy zdolni do wspólnego działania, do wspólnej modlitwy, do wspólnej walki, do pójścia razem do więzienia, do wspólnego stanięcia w obronie wolności, wiedząc, że pewnego dnia będziemy wolni.
I to będzie dzień, to będzie dzień, kiedy dzieci Boga będą mogły śpiewać z nowym znaczeniem słowa – “Moja ziemio, to o tobie; słodka kraino wolności; o tobie śpiewam. Ziemio gdzie mój ojciec umarł, ziemio dumy pielgrzyma; z każdej strony gór, niech zabrzmi wolność”.
Jeśli Ameryka ma być wielkim narodem, to musi stać się prawdą.
A więc niech wolność zabrzmi z ogromnych szczytów New Hampshire.
Niech wolność zabrzmi z potężnych gór Nowego Jorku. Niech wolność zabrzmi z najwyższych części wyżyny Allegheny w Pensylwanii. Niech wolność zabrzmi z pokrytych śniegiem Gór Skalistych Kolorado. Niech wolność zabrzmi z krzywych skarp Kalifornii.
Ale nie tylko stamtąd. Niech wolność zabrzmi z Stone Mountain w Georgii. Niech wolność zabrzmi z Lookout Mountain w Tennessee. Niech wolność zabrzmi z każdego wzgórza i pagórka w Missisipi, z każdej strony wzniesień niech zabrzmi wolność.
A kiedy to się stanie, kiedy pozwolimy zabrzmieć wolności, kiedy pozwolimy jej zabrzmieć z każdego miasteczka i wioski, z każdego stanu i miasta, będziemy mogli przyspieszyć nadejście tego dnia, kiedy wszystkie dzieci Boga – czarni i biali, Żydzi i inne narody, Katolicy i Protestanci – będą mogli wziąć się za ręce i śpiewać słowa starej murzyńskiej pieśni duchowej “W końcu wolni, w końcu wolni; dzięki Wszechmocnemu Bogu, jesteśmy w końcu wolni.”

*źródło przemówienia Martina Luthera Kinga: przemówienia.pl

Udostępnij